<![CDATA[
<h1>Wat is vaginisme?</h1>
<p>Er is sprake van een vaginistische reactie als bij pogingen om
geslachtsgemeenschap te hebben de spieren rondom de vagina zich samenknijpen,
zonder dat de vrouw dit zelf wil. Gemeenschap is hierdoor niet mogelijk of
alleen met veel moeite en pijn (dyspareünie). Het spannen van de
bekkenbodemspieren gebeurt soms al voor er iets (bv. penis, tampon of speculum)
in de buurt van de vagina komt. Vrouwen die vaginistisch reageren denken vaak
dat ze ‘te nauw’ zijn. Dit is echter bijna nooit het geval. Het nauwe gevoel
wordt veroorzaakt door een verhoogde spanning van de bekkenbodemspieren.</p>
<p>Deze website wil meer klaarheid scheppen over dit probleem alsook de
mogelijke behandelopties aanreiken. De website is opgesteld door Lotte Loones,
seksuoloog en manueel therapeut. Ze
is
gespecialiseerd in bekkenbodembehandeling en specifiek vaginisme (cfr.
proefschrift).</p>
<table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" height="98%">
<tr valign="top" height="50">
<td><font face="Comic Sans MS"><img src="images/1.gif" width="10px" heigth="80px"></font></td>
</tr>
<tr><td colspan=3><font face="Comic Sans MS"><img src="images/1.gif" width="10px"></font></td>
</tr>
<tr height="25">
<td><font face="Comic Sans MS"><img src="images/1.gif" width="10px"></font></td>
<td>
<a href="welkom.htm" target="content" style="font-family: Times New Roman; font-size: 10pt"><font face="Comic Sans MS">Welkom</font></a></td>
</tr>
<tr height="25">
<td><font face="Comic Sans MS"><img src="images/1.gif" width="10px"></font></td>
<td>
<a href="oorzaken.htm" target="content" style="font-family: Times New Roman; font-size: 10pt"><font face="Comic Sans MS">Oorzaken van vaginisme</font></a></td>
</tr>
<tr height="42">
<td><font face="Comic Sans MS"><img src="images/1.gif" width="10px"></font></td>
<td>
<a href="voorkomen.htm" target="content" style="font-family: Times New Roman; font-size: 10pt"><font face="Comic Sans MS">Hoe vaak komt vaginisme voor?</font></a></td>
</tr>
<tr height="42">
<td><font face="Comic Sans MS"><img src="images/1.gif" width="10px"></font></td>
<td>
<a href="behandeling.htm" target="content" style="font-family: Times New Roman; font-size: 10pt"><font face="Comic Sans MS">Behandeling van vaginisme</font></a></td>
</tr>
<tr height="25">
<td><font face="Comic Sans MS"><img src="images/1.gif" width="10px"></font></td>
<td>
<a href="prognose.htm" target="content" style="font-family: Times New Roman; font-size: 10pt"><font face="Comic Sans MS">Prognose van vaginisme</font></a></td>
</tr>
<tr height="25">
<td><font face="Comic Sans MS"><img src="images/1.gif" width="10px"></font></td>
<td>
<a href="proefschrift.htm" target="content" style="font-family: Times New Roman; font-size: 10pt"><font face="Comic Sans MS">Proefschrift</font></a></td>
</tr>
<tr height="25">
<td><font face="Comic Sans MS"><img src="images/1.gif" width="10px"></font></td>
<td>
<a href="casussen.htm" target="content" style="font-family: Times New Roman; font-size: 10pt"><font face="Comic Sans MS">Casussen</font></a></td>
</tr>
<tr height="25">
<td><font face="Comic Sans MS"><img src="images/1.gif" width="10px"></font></td>
<td>
<a href="wie_zijn_wij.htm" onclick="javascript:showMenu('sub_adressen')" target="content" style="font-family: Times New Roman; font-size: 10pt">
<font face="Comic Sans MS">Nuttige adressen</font></a><font face="Comic Sans MS"><br>
</font>
<div name="sub_adressen" id="sub_adressen" style="display:none">
<table width="100%" border="0" cellpadding="0" cellspacing="0">
<tr>
<td><font face="Comic Sans MS"><img src="images/1.gif" width="20px"></font></td>
<td>
<p align="left">
<a href="LotteLoones.htm" target="content" style="font-family: Times New Roman; font-size: 10pt">
<font face="Comic Sans MS" style="font-size: 9pt">Lotte Loones</font></a></td>
</tr>
<tr>
<td><font face="Comic Sans MS"><img src="images/1.gif" width="20px"></font></td>
<td>
<p align="left">
<a href="wegbeschrijving.htm" target="content" style="font-family: Times New Roman; font-size: 10pt">
<font face="Comic Sans MS" style="font-size: 9pt">Wegbeschijving</font></a></td>
</tr>
</table>
</div></td>
</tr>
<tr height="25">
<td><font face="Comic Sans MS"><img src="images/1.gif" width="10px"></font></td>
<td>
<a href="http://www.kuleuven.ac.be/exporl/Lab/Members/Laneau/phorum-3.4.4/" target="content" style="font-family: Times New Roman; font-size: 10pt">
<font face="Comic Sans MS">Discussieforum</font></a></td>
</tr>
<tr>
<td><font face="Comic Sans MS"><img src="images/1.gif" width="10px"></font></td>
<td valign="bottom">
<table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0">
<tr>
<td>
<p class="copyright"><font face="Comic Sans MS">© copyright www.vaginisme.be 2003</font></td>
</tr>
</table></td>
</tr>
</table>
<h1>Behandeling van vaginisme</h1>
<p><u>
I. Kinesitherapeutische
behandeling</u></p>
<p>
De kinesitherapeutische behandeling van vaginisme is heel eenvoudig (“Incredibly simple”, Kaplan 1974)
en heeft als primaire doel het opheffen van het spierspasme (Halvorsen, 1992).
In de literatuur wordt dit vermeld als ‘desensitization’. Het heeft een heel
hoge succesratio.</p>
<p>
Concreet kan dit gedaan worden door een speciaal opgeleide kinesitherapeut-seksuoloog
gespecialiseerd in bekkenbodemspierreëducatie. Het doel van de behandeling is de
vicieuze cirkel (angst – spanning - pijn – meer angst) te doorbreken. Door
middel van een spiegel en door contact met de vaginale zone wordt aan de patiënt
een betere kennis van het lichaam aangeleerd. Er wordt naar een betere
proprioceptie van de genitaliën en spieren gestreefd. De patiënt moet de
bekkenbodemspieren leren sluiten en aanspannen en de spieren in verschillende posities (lig, zit, stand en
beweging) leren controleren.</p>
<p>
Een patiënt met vaginisme moet rustig en met begrip benaderd worden. De patiënt
kan overdonderd worden door deze benadering doordat bepaalde emoties terug
geactiveerd worden (Wijma et al., 1998). Het eerste contact is vooral
anamnestisch waarbij zware psychologische problemen moeten uitgesloten worden.
Er worden vragen gesteld om na te gaan waar het probleem zich situeert.
Belangrijk tijdens dit contact is dat de patiënt discreet benaderd wordt.
Tijdens het klinisch onderzoek wordt de vrouw in gynaecologische houding
geplaatst. We observeren de reactie op de aanraking van de enkel tot de dij.
Ondertussen wordt er praktische uitleg gegeven. Pas dan kan overgegaan worden op rechtstreekse aanraking en
penetratie. De therapeut doet dit via manuele technieken, belangrijk is hierbij
de ervaring van de therapeut en de correcte uitvoering van de technieken, zodat de patiënt met de
grootste zorg en discretie benaderd wordt. Heel belangrijk is dat de patiënt
zelf het ritme aangeeft. Het kan wel drie sessies duren vooraleer een toucher
wordt bereikt. Wanneer dit lukt, brengt de patiënt of eventueel de partner
indien de patiënt niet wil, één vinger (of staafje) naar binnen. Een volgende stap is het
inbrengen van twee vingers, één vinger van de patiënt en één
vinger van de therapeut. Pas daarna twee vingers van de patiënt. Om een normale
coïtus mogelijk te maken, wordt geoefend met drie vingers. Het werken met
vingers is te verkiezen boven het werken met staafjes omdat men zo een
vertrouwensrelatie bewerkstelligd. De patiënt weet dat ze nu een penetratie door
een andere persoon kan ervaren zonder pijn en krijgt zo weer vertrouwen in
andere mensen. Inbrenging van een
fantoom (glazen staaf in de vorm van de penis) is de volgende stap.</p>
<p>
Vervolgens wordt met
biofeedback en elektrostimulatie (uiterst zwakke stroom, stimulering van de
<font face="Euclid Symbol">b</font>-zenuwvezels, ter relaxatie van spieren en
vermindering van pijn, deze
stroomvorm wordt ook voor andere kinesitherapeutische indicaties gebruikt)
gewerkt (de patiënte bepaalt zelf hoe ver ze wil gaan, meestal wordt het zonder
problemen aanvaardt doordat het resultaat duurzamer is). Het is belangrijk dat
de patiënte het ritme aangeeft zodat we haar autonomie niet aantasten. Tenslotte
geef ik vaak vanuit mijn sekstherapeutische achtergrond nog een paar praktische
tips ter optimalisering van de coïtus en als voorbereiding tot een echte
betrekking met de partner. De behandeling duurt naargelang de ernst van het
probleem tussen 9 en 18 sessies (in de meeste gevallen zijn het slechts 9
sessies, de langere behandelingen zijn vaak op verzoek van de patiënte zelf). De
behandelingen kunnen terugbetaald worden door het ziekenfonds, waarvoor men een doktersvoorschriftje nodig heeft (een kinesitherapie-voorschriftje van
de huisarts of gynaecoloog met als opschrift 'bekkenbodemreëducatie' is reeds
voldoende), er kan ook zonder voorschriftje gewerkt worden, maar dan geniet men
geen terugbetaling (sekstherapeutische behandeling).</p>
<p>
Het kan gebeuren dat er ondanks deze lichamelijke behandeling toch nog bijkomende problemen optreden. Bij geassocieerde psychologische problemen, zoals
fobische elementen, negatieve conditionering, schuldgevoelens, angst voor pijn,
enz,... zijn verdere psychotherapeutische of sekstherapeutische interventies aangewezen
(zie laatste paragraaf).
Operaties zijn niet effectief gebleken (Luyens en Smits, 2001; Biswas et al.,
1995).</p>
<p>
</p>
<p><u>II. Algemene medische
behandeling</u></p>
<p>
De algemene medische behandeling is gericht op de organische en hormonale
condities die bijdragen aan vaginisme, dyspareünie of andere seksuele
disfuncties. Voorafgaande of bestaande kwetsuren, littekenweefsel, kysten,
gezwellen of verkeerde positioneringen moeten uitgesloten of effectief behandeld
worden. Aanwezige chronische systemische ziektes worden bekeken; diabetes wordt
gecontroleerd, thyroïd-disfuncties gecorrigeerd alsook andere mogelijke
stoornissen die kunnen bijdragen aan de irritatie en het minder vochtig worden
van de vagina (na de zwangerschap kan het geven van borstvoeding een tijdelijke
vaginale droogte bewerkstelligen). Negatief werkende farmacologische therapieën
worden aangepast. Tenslotte moeten slechte gewoontes omtrent medicatiegebruik,
voeding en onvoldoende rust weggewerkt worden (Halvorsen et al., 1992).</p>
<p>
</p>
<p><u>III. Algemene psychoseksuele
behandeling</u></p>
<p>In de medische behandeling
van organische seksuele problemen kan sekstherapie helpen de patiënten aan te
passen aan de negatieve impact van de fysiologische beperkingen op hun
seksualiteit. Daarenboven kunnen alternatieve wegen aangeboden worden om
seksuele voldoening te bekomen.</p>
<p>Voor de behandeling van
psychogeen vaginisme en andere seksuele disfuncties is psychoseksuele therapie
effectief gebleken. Het centrale principe is het principe van
“verantwoordelijkheid voor zichzelf (responsibility for self)”. Elke partner
krijgt hier, naast gemeenschappelijke behandeling, ook afzonderlijke therapie
gericht op de ontwikkeling van hun eigen seksualiteit. Een tweede basisprincipe
houdt gedragsverandering in, zodat, vanaf een bepaald punt in de behandeling,
groei in seksuele attitudes, prestatie en gevoelens kan optreden. Het aanleren
van fysiologische relaxatie is het primaire doel van de behandeling (zie
kinesitherapeutische behandeling). Adequate en voldoeninggevende seksuele
prestaties zijn afhankelijk van de mogelijkheid tot relaxatie van de
bekkenbodemspieren. Dit is de belangrijkste fundering voor een natuurlijke
fysiologische en psycho-seksuele opwinding. Een laatste principe bestaat uit de
opheldering van de grenzen tussen de seksuele en de niet-seksuele aspecten van
de disfunctie. Seksualiteit verbetert alleen als al deze aspecten behandeld
worden.</p>
<p>
De klassieke sekstherapie is
geworteld in het fysiologisch model van seksuele verantwoordelijkheid dat
gefundeerd is in het seksueel respons-model van Masters en Johnson. Sekstherapie
poogt de individuele en interpersoonlijke blokkeringen in de natuurlijke
fysiologische respons weg te nemen. Het vertraagt de fysiologische respons;
isoleert specifieke fasen in de seksuele respons-cyclus en verwijdert de
stoornissen die de responsiviteit blokkeren. Mogelijke componenten van
sekstherapie zijn (Halvorsen, 1992):</p>
<ul>
<li>Relaxatietraining met gerichtheid op persoonlijke lichaamssensaties.</li>
<li>Duele sekstherapie. Hierbij gaat men ervan uit dat vrouwen en mannen
verschillen in hun seksuele rollen en ervaringen. Het beklemtoont het belang
van evenwicht en rechtvaardigheid tussen beide.</li>
<li>Cognitieve gedragstherapie waarbij graduele seksuele thuisoefeningen
geëvalueerd worden in de behandelingssessies. Belangrijke thema’s die
besproken worden zijn: bekwaamheid versus incompetentie, autonomie versus
afhankelijkheid, isolatie versus fusie en het effect van de behandeling (Shaw
et al., 1994). Harrison (1996) rapporteert een succesratio van 85%.</li>
<li>Hypnose om seksuele inhibitie of een doorgemaakt trauma op te sporen.</li>
<li>Communicatietraining; hier leren mensen hun gevoelens te uiten.</li>
<li>Aanvullende therapieën zoals workshops, seksuele opvoeding,
massagetraining,…</li>
<li>Integrerende behandelingsstrategieën die de meest efficiënte therapieën
samennemen.</li>
</ul>
<p>
Als er zich na al deze sekstherapeutische
interventies toch nog problemen manifesteren, is individuele psychotherapie
aangewezen (liefst voor allebei de partners).</p>
<p> </p>
<p> </p>
<table>
]]>